د مرکب جوړونکي عنصرونه په مرکب کې خپل لومړني خواص له لاسه ورکوي.  
د بېلګې په توګه: د اوبو مرکب د دوه اتومه هایدروجن او یو اتوم اکسیجن څخه جوړ شوی؛ په عادي توګه مایع وي، خو هایدروجن (H₂) او اکسیجن (O₂) دواړه په عادي تودوخه کې ګازونه دي او هر یو یې ځانګړي خصوصیات لري، کله چې یو ځای شي او کیمیاوي ترکیب جوړ کړي،‌ خواص یې بشپړه توګه بدلون مومي.

بله بېلګه: اکسیجن یو داسې عنصر دی چې د هغه په نشتوالي‌ کې اور نه بلېږي، یعنې هغه په سوځولو کې مرسته کوي او په مقابل کې هایدروجن هغه عنصر دی چې پخپله د سوځېدو قابلیت لري ، خو که په یو ټاکل شوي نسبت له یو بل سره یوځای شي او یو کیمیاوي تعامل په کې صورت ونیسي، اوبه لاسته راځي، چې اوبه نه سوځوي او نه د سوځېدلو سره مرسته کوي بلکه برعکس د اور‌ وژنې خاصیت لري.
شکل : اکسیجن (ګاز) + هایدروجن (ګاز) = اوبه (مایع)

د ټولو مرکبونو کوچني جوړونکي ذرې مالیکولونه دي. یانې د مرکب اساسي واحد مالیکول دی. لکه د اوبو مالیکول د دوه اتومه هایدروحن او یو اتوم اکسیجن څخه جوړه ده.
یادونه: ځینې عنصرونه په مالیکولي شکل پيدا کېږي، لکه: نایتروجن N₂، کلورین Cl₂، فاسفورس P₄، سلفر S₈… خو توپیر یې د مرکب څځه په دې کې دی چې ددوی اتومونه ټول یو شان دي او مرکب له مختلفو اتومونو څځه جوړېږي. بناء داسې مالیکولونه چې د یو ډول اتومونه څخه جوړ وي، مرکب نه بلل کېږي.